آنتی اسکالانت چیست | انواع و کاربرد آنتی اسکالانت

آنتی اسکالانت اسمز معکوس RO

رسوب ترکیبات معدنی روی سطح غشاهای اسمز معکوس (RO) یکی از مهم‌ترین چالش‌هایی است که در زمان بهره‌برداری از یک سیستم آب شیرین کن صنعتی با آن مواجه خواهیم بود. علت اصلی این پدیده که به اسکیلینگ ‌(Scaling) معروف است وجود ترکیباتی نظیر کلسیم، باریم، استرانسیوم، فلوئورید و سیلیس در آب خوراک است. این ترکیبات زمانی که در جریان تغلیظ شده سیستم تصفیه آب به غلظتی بیش از انحلال پذیری برسند تشکیل رسوب می‌دهند. کربنات کلسیم (CaCO₃) و سولفات کلسیم (CaSO₄) دو نوع از مهم‌ترین رسوب‌هایی است که در سیستم‌های RO تشکیل می‌شود. و اما یکی از راه‌های جلوگیری از تشکیل این رسوبات تزریق آنتی اسکالانت متناسب به خوراک ورودی به سیستم RO است.

آنتی اسکالانت چیست؟

آنتی اسکالانت (Antiscalant) محلولی است که برای جلوگیری از تشکیل رسوب روی ممبران‌های RO به آب خام ورودی به سیستم تصفیه آب صنعتی تزریق می‌شود. این محلول انواع مختلفی دارد که از طریق مکانیسم های متفاوتی از تشکیل این رسوبات جلوگیری می‌کند. معمولا دو مکانیسم مهم عمکلرد آنتی اسکالانت‌ها یکی به تعویق انداختن تشکیل رسوب و دیگری تغییر ساختار کریستالی رسوبات است.

آنتی اسکالانت چیست

انواع آنتی اسکالانت

در حال حاضر انواع مختلفی از آنتی اسکالانت در بازار موجود است که با توجه به شرایط عملیاتی سیستم تصفیه آب صنعتی می‌توان تهیه و استفاده کرد. در حالت کلی آنتی اسکالانت‌ ها را می‌توان به دو صورت زیر تقسیم بندی کرد:

  • پایه فسفاته: پایه فسفاته از ترکیبات گروه اسید کربوکسیلیک و فسفات تشکیل می‌شود و این نوع ضد رسوب را می‌توان با کیفیت‌ترین محصول در بازار به شمار آورد. ضد رسوب پایه فسفاته تاثیر بسیار عالی و کارکرد قابل قبولی در دستگاه‌های اسمز معکوس دارد و از جمله محصولات صنعتی در این دسته می‌توان به A۱۰۴ و A۱۱۱ اشاره کرد.
  • پایه پلیمری: از آنتی اسکالانت پایه پلیمری در مواردی استفاده می‌شود که آب دریا یا آب‌های بسیار شور مورد نظر است و این نوع ضد رسوب قدرت بالایی در مورد رسوبات کربناته و سولفاته دارد. در نوع پایه پلیمری وزن مولکولی بالا است و از مزایای مهم آن می‌توان به امکان استفاده در مناطق مختلف و امکان جلوگیری از آلاینده‌های بیولوژیکی اشاره کرد.

دقت داشته باشید که نوع پایه پلیمری این ضد رسوب دارای غلظت بسیار بالا است و میزان خورندگی آن نیز بسیار پایین است. به همین دلیل است که این گزینه برای مناطق آب شور و آب دریا بسیار مناسب است و دقیقا برای کاربرد در این نوع آب‌ها تولید شده است. می‌توان انتظار داشت که نوع پایه پلیمری در جلوگیری از تشکیل جلبک و آلاینده‌های زیستی نیز عملکرد خوبی داشته باشد و نتیجه مثبتی را ارائه دهد.

انتخاب نوع آنتی اسکالانت‌ها دقیقا وابسته به محل استفاده از آن است و برای انتخاب یک محصول مناسب شما باید نوع آب و میزان مواد محلول در آن و همچنین شرایط عملیاتی سیستم RO را در نظر داشته باشید.

کاربرد آنتی اسکالانت صنعتی

کاربرد آنتی اسکالانت را عمدتا در استفاده از تصفیه آب اسمز معکوس جهت جلوگیری از آسیب رسیدن به غشای ممبران می‌شناسند. در واقع ساختار شیمیایی آنتی اسکالانت به این گونه است که مانع رسوب بر روی سطح غشای ممبران می‌شود. از این رو کاربرد آن را در صنایع مختلفی که از دستگاه تصفیه آب اسمز معکوس استفاده می‌کنند مانند صنایع غذایی، دارویی، پتروشیمی‌ها و نیروگاه‌ها می‌توان دید. یکی دیگر از استفاده‌های آنتی اسکلانت در دستگاه‌های آب‌ شیرین‌کن صنعتی و نیمه‌صنعتی و دستگاه آب شیرین‌کن دریایی است.

در صورت تصفیه نشدن آبی که مورد استفاده صنایع قرار می‌گیرد، آب مصرفی بسیار سریع به دستگاه‌ها و تجهیزات آسیب می‌رساند. دلیل این را باید در افزایش املاح آب در این سال‌ها دانست که مقادیر یون‌های کلسیم، بی‌کربنات و سولفات افزایش یافته است و باعث رسوب و گرفتگی می‌شود.

بیشتر بخوانید: آب شیرین کن کشاورزی

چگونه اسکیلینگ یا رسوبات در سیستم اسمز معکوس تشکیل می شوند؟

با توجه به این که آب خوراک تحت فشار پمپ از ممبران عبور می کند، غلظت نمک در سمت آب شور یا همان خوارک ممبران افزایش می یابد. با کاهش درصد آب موجود در جریان خوراک غلظت نمک افزایش می‌باید، و نمک های محلول موجود در خوارک شروع به تشکیل ذرات میکرو هسته ای می کنند. اینها با هم ترکیب می شوند و در نهایت کریستال های نمکی نامحلول تشکیل می شوند. همانطور که اشاره کردیم، اگر اجازه داده شود این کریستال ها بدون کنترل تشکیل شوند، در نهایت باعث تشکیل رسوباتی روی سطح ممبران اسمز معکوس می شوند که رهایی از آن ها گاهی بسیار مشکل و عملا غیر ممکن خواهد بود.

تجمع بیش از حد رسوب باعث می شود که المان ممبران RO به دلیل افزایش پلاریزاسیون غلظتی، کارایی خود را از دست بدهند. در نهایت افت تولید و کیفیت و همچنین افت فشار را در سیستم تصفیه آب صنعتی شاهد خواهیم بود. پس همیشه باید به خاطر داشته باشیم که پیشگیری بهتر از درمان است.

مقدار دوز مورد نیاز آنتی اسکالانت

مقدار آنتی اسکالانت مورد نیاز برای جلوگیری از تشکیل رسوب روی ممبران RO از طریق بررسی شرایط عملیاتی سیستم RO و غلظت ترکیبات مختلف در محلول آب شور (تغلیظ یا ریجکت) تعیین می‌شود. البته تعیین این غلظت نیازمند این است که فرمول آنتی اسکالانت مورد استفاده را هم در محاسبات لحاظ کنیم و بر آن اساس غلظت مناسب تزریق را تعیین کنیم. به همین خاطر شرکت‌های سازنده آنتی اسکالانت بر اساس نوع آنتی اسکالانت خود و خصوصیات شیمیایی آن نرم افزاری جهت محاسبه غلظت مورد نیاز تزریق ارائه می‌دهند. متاسفانه اکثر شرکت‌های سازنده مثل فلوکن یا اویستا (Avista) استفاده از این نرم افزارها را در اختیار عموم قرار نمی‌دهند و فقط نمایندگان فروششان با آن دسترسی دارند. ولی شرکت‌های دیگری هم وجود دارند که درون وبسایت خود بخشی را مربوط به این محاسبات قرار داده‌اند که برای عموم قابل استفاده است.

طراحی سیستم اسمز معکوس به سبک مهندسان شرکت DOW
>

به طور معمول، میزان دوز آنتی اسکالانت ۲ تا ۵ میلی گرم بر لیتر (mg/L) تعیین می‌شود، که البته به شرایط خوراک و درصد ریکاوری سیستم اسمز معکوس وابسته است.

انواع آنتی اسکالانت فلوکن ۲۶۰

آیا تزریق ضد رسوب به تنهایی می‌تواند از تشکیل رسوبات جلوگیری کند؟

قطعا هر روشی که برای پیش تصفیه RO استفاده می‌کنیم با محدودیت‌‌هایی همراه است. آنتی اسکالانت هم از همین قاعده پیروی می‌کند و همیشه نمی‌تواند در همه شرایط عملکرد کاملی از خود نشان دهد. البته که ما روش‌های دیگری نیز برای جلوگیری از تشکیل رسوب روی سیستم RO داریم که در کنار تزریق آنتی اسکالانت نی‌توانند هم‌افزایی جذابی از خود نشان دهند، که در نهایت باعث افزایش دوام ممبران‌های و عملکرد بهتر سیستم تصفیه آب می‌شود. یکی از این روش‌های تزریق اسید است که در مواردی که رسوب کربناتی داشته باشیم می‌تواند بسیار برای ما کمک کننده باشد.

چالش‌های استفاده از آنتی اسکالانت

استفاده از آنتی اسکالانت برای جلوگیری از تسکیل رسوب در سیستم‌های آب شیرین کن صنعتی با چالش‌هایی نیز همراه است که باید مورد توجه قرار گیرد:

مقدار نا مناسب تزریق آنتی اسکالانت (Overdose)

مهم‌ترین چالشی که ممکن است با آن مواجه شویم اوردوز یا تزریق با غلظتی بیش از نیاز سیستم است. بعضی از شرکت‌های بهره‌بردار آب شیرین کن RO به اهمیت این نکته توجهی نمی‌کنند، ممکن است شرکت فروشنده آنتی اسکالانت تعیین دوز را برای شرایط سیستم آنها به خوبی انجام نداده باشد و تزریق بیش از حد انجام دهند. تزریق بیش از حد خودش باعث رسوب و تشکیل فولینگ روی ممبران‌های RO می‌شود، که در نهایت با کاهش تولید و افزایش افت فشار تاثیر خود را نشان می‌دهد.

پس در نظر داشته باشید که مهم‌ترین کار شما به عنوان بهره‌بردار بهینه سازی دوز تزریق آنتی اسکالانت بر اساس شرایط سیستم‌تان است. واضح است که به هیچ وجه نباید به داده‌های شرکت‌های و واحدهای مشابه و یا عدد شرکت فروشنده آنتی اسکالانت اتکا کنید. بکله توصیه می‌شود حتما خودتان وقت بگذارید و به مرور دوز مناسب سیستم‌تان را با توجه به شرایط و پارامتر‌های عملیاتی و مشورت با شرکت فروشنده آنتی اسکالانت تعیین کنید.

معایب استفاده از آنتی اسکالانت نامرغوب

آنتی اسکالانت تصفیه آب صنعتی به یون‌هایی که موجب سختی آب می‌شوند می‌پیوندد و مانع از چسبندگی رسوبات در فیلتر ممبران می‌شود. این کار سبب می‌شود تا طول عمر فیلترهای ممبران افزایش پیدا کند و نیاز به تعویض زودهنگام آنان نباشد. یکی از نتایج این کار کاهش هزینه‌ها در سیستم تصفیه آب صنعتی است.

با وجود تمام تاثیرات مثبتی که این ترکیب بر روی دستگاه تصفیه آب صنعتی می‌گذارد اگر کیفیت آن به حد کافی مرغوب نباشد نتایج مطلوبی که انتظار می‌رود رخ نمی‌دهد. اولین تاثیر یک آنتی اسکالانت نامرغوب را در شستشوی سریع فیلترها و یا در تعویض زودهنگام آنان می‌ببنیم. در نتیجه همان‌طور که نوع با کیفیت آن کاهش هزینه‌ها را در پی دارد در حالت غیر مرغوب نیز به سیستم تصفیه آب صنعتی هزینه های زیادی تحمیل می‌شود.

انتی اسکالانت نامرغوب باعث زیاد شدن نمک‌های حل شده در آب می‌شود و جریان ریجکت یا آب خروجی از دستگاه تصفیه آب صنعتی را به حالت اشباع از نمک‌های رسوب کننده می‌رساند. در این حالت دستگاه تصفیه اسمز معکوس عملکرد واقعی خود را نخواهد داشت، و مقدار برق مصرفی به دلیل افزایش فشار عملیاتی و به موجب آب جریان آمپر بسیار بیشتر می‌شود‌.

درباره فیلتر اسمز معکوس بیشتر بخوانید.

کاربرد آنتی اسکالانت

دوره آموزشی طراحی و بهره برداری پیش تصفیه اسمز معکوس

با توجه به اهمیت این موضوع ما در دوره‌ آموزشی پیش تصفیه اسمز معکوس یک جلسه کامل را به این موضوع اختصاص داده‌ایم و توضیح داده‌ایم که چگونه دوز مناسب آنتی اسکالانت را تعیین کنید. همچنین روش جذابی برایم مقایسه آنتی اسکالانت‌های برندهای مختلف قبل از استفاده ارائه داده‌ایم که بتوانید تاثیر عملکرد هر برند و دوز آن را به راحتی تعیین کنید. و اینها فقط بخش کوچکی از مباحثی است که در این دوره آموزشی ارزشمند به شما ارائه می‌شود.

5/5 (2 نظر)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *