سختی‌گیر آب چیست و عملکرد آن چگونه است؟

رزین سختی گیر آب صنعتی

آب ورودی به سیستم های صنعتی می‌بایست دارای مشخصات خاصی باشد تا از آسیب زدن به تجهیزات گران قیمت صنعتی جلوگیری شود و عملکرد درست این سیستم‌ها تضمین شود. سختی آب یکی از پارامتر‌هایی است که برای آن استاندارد‌هایی جهت استفاده از آب در صنعت تعریف شده است. در این راستا، سختی‌گیر آب صنعتی سیستمی است که مواد معدنی اضافی مانند کلسیم و منیزیم را تا حد مشخصی از آب حذف می‌کند و کیفیت مورد نیاز برای استفاده در صنعت را تولید می‌کند. در صورت عدم استفاده سختی‌گیر آب در بالادست یک واحد صنعتی سختی موجود در آب به صورت رسوب روی تجهیزات صنعتی تشکیل شده و موجب آسیب جدی به تجهیزات می‌شود.

سختی گیر آب چیست؟

دستگاه سختی گیر (Water Softener) وسیله ای است که با اعمال فشار، آب سخت حاوی املاح، از جمله کلسیم، منیزیم و کاتیون‌های فلزی دیگر، را از طریق رزین عبور می دهد. در نتیجه با جداسازی آب از رسوباتی مانند آهک، تصفیه صورت می گیرد. می توان کار آن را این گونه توصیف کرد که در هنگام عبور آب از دستگاه سختی گیر، مواد معدنی مزاحم آب، از طریق فیلتراسیون، حذف و آبی نرم و پاک از سیستم خروجی می‌یابد. این تفاوت اساسی، باعث می‌شود که در مقایسه با آب سخت، آب نرم، رسوبات غیرمحلول تولید نکند و در نتیجه، از تشکیل رسوبات در لوله‌ها و مخازن جلوگیری نماید

آب سخت چیست؟

آب سخت به آبی گفته می‌شود که دارای غلظت زیادی از مواد معدنی محلول شامل بی‌کربنات، یون‌های کلسیم، منیزیم، آهن، منگنز، آلومینیم و روی است.به عنوان یک مثال قابل لمس، آخرین باری که دستان خود را شستید به یاد بیاورید. اگر پس از استفاده از صابون برای شستشو، احساس کردید هنوز لایه‌ای از مواد شوینده روی دست‌هایتان باقی مانده است، این نشان از سختی بالای آن آب دارد.

همچنین بخوانید: tds چیست

علت سختی آب چیست؟

سختی آب ناشی از وجود مقادیر بالایی از مواد معدنی خاص، به‌خصوص کلسیم و منیزیم، در آب است. این مواد معدنی عمدتاً از خاک‌ها و سنگ‌های آهکی یا دولومیتی حل شده و وارد آب می‌شوند. وقتی آب از مناطق غنی از این نوع سنگ‌ها و خاک‌ها عبور می‌کند، مواد معدنی محلول در آن افزایش یافته و سختی آب بیشتر می‌شود.

سختی آب معمولاً به دو دسته تقسیم می‌شود: سختی موقت و سختی دائم. سختی موقت که عمدتاً ناشی از وجود بی‌کربنات‌ها در آب است، می‌تواند با جوشاندن آب از بین برود، در حالی که سختی دائم که به دلیل وجود سولفات‌ها و کلریدها است، حتی با جوشاندن نیز از بین نمی‌رود. این سطوح بالای مواد معدنی، علاوه بر ایجاد رسوبات در لوله‌ها و سیستم‌های آب‌رسانی، می‌توانند به لوازم خانگی مانند ماشین‌های لباسشویی و ظرف‌شویی آسیب برسانند، باعث کاهش اثربخشی صابون‌ها و شوینده‌ها شده و بر روی ظروف و لوازم آشپزخانه لکه‌های سفید ایجاد کنند. سختی آب همچنین می‌تواند بر کیفیت آب آشامیدنی تأثیر بگذارد، و اغلب نیاز به استفاده از سیستم‌های نرم‌کننده آب برای کاهش این مشکلات در مناطق با آب سخت وجود دارد.

همچنین بخوانید: تصفیه آب صنعتی

انواع سختی گیر آب صنعتی

جهت نرم کردن آب یا کاهش و حذف سختی آب روش‌های متفاوتی وجود دارد که باید متناسب با هدفی که قرار است مورد استفاده قرار بگیرد انتخاب شود. برای درک هر چه بیشتر این‌ که سختی گیر آب صنعتی چیست به توضیح مختصری از انواع آن می‌پردازیم.

سختی گیر مغناطیسی

در سختی گیر مغناطیسی به وسیله ایجاد میدان مغناطیسی و جریان القایی کاتیون‌ها و آنیون‌ها را جدا می‌کند و باعث می‌شود که رسوب کمتری ایجاد شود. در این حالت سختی آب به طور کامل از بین نمی‌رود، ولی رسوب‌گذاری کمتری روی تجهیزات رخ می‌دهد، که به واسطه آن انتقال حرارت در مبدل‌ها افزایش پیدا می‌کند (صرفه جویی در مصرف انرژی)، عمر تجهیزات بالا می‌رود و خوردگی در آن‌ها کاهش پیدا می‌کند.

سختی گیر الکترونیکی

سختی آب در سختی گیر الکترونیکی به وسیله آنتن‌هایی که به دور لوله آب پیچیده شده است کاهش پیدا می‌کند. با این روش یک جریان الکترونیکی به وجود می‌آید و باعث می‌شود نمک‌های موجود در آب به شکل بلورهای ریز و معلق در بیایند. در نتیجه از ایجاد رسوب بر روی لوله‌ها و تجهیزات جلوگیری می‌کند.

سختی گیر شیمیایی

سختی گیر شیمیایی یک ترکیب قلیایی است که برای شستشو لباس‌ها و پارچه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. با این روش املاح رسوب می‌کنند و ته‌نشین می‌شوند و تاثیری روی شستشو ندارند. امروزه این روش در صنعت نیز جایگاه ویژه‌ای دارد و از ایجاد رسوب بر روی تجهیزات جلوگیری می‌کند.

سختی گیر اسمز معکوس (نانوفیلتر)

این سیستم به اشتباه به سختی گیر اسمز معکوس معرف شده، در صورتی که عنوان درست آب سختی گیر نانوفیلتراسیون است. سیستم‌‌های غشایی نانوفیلتراسیون قادرند یون‌های دو ظرفیتی موجود در آب، که عامل ایجاد سختی هستند، را تا حد بالای ۹۰ درصد حذف کنند. این سیستم‌ها به دلیل هزینه‌ بالا فقط در صنایع و کارخانه‌های بزرگ مورد استفاده قرار می‌گیرد. این روش قادر است سختی آب چاه را تقریبا به طور کامل از بین ببرد و رسوبی روی فرایندهای پایین دست تشکیل نشود.

همچنین بخوانید: uf چیست

رزین سختی گیر به عنوان پیش تصفیه سیستم اسمز معکوس

سیستم‌های تصفیه آب اسمز معکوس هم مانند دیگر فرایندهای صنعتی دارای استاندارد خاصی برای سختی آب خوراک ورودی به ممبران‌ها هستند. اگر آب دارای سختی به ممبرانها وارد شود باعث تشکیل رسوباتی روی المان‌ها می‌شود که باعث مشکلاتی نظیر افت فشار، افت تولید و کاهش کیفیت آب تولیدی می‌شود. به همین دلیل استفاده از رزین سختی گیر یکی از روش‌های معمول ولی گران قیمت پیش تصفیه RO است.

سختی گیر رزینی

سختی گیر رزینی منبعی است که درون آن را رزین‌های تبادل یونی پر کرده است تا به کمک رزین، یون سدیم را با کلسیم و منیزیم موجود در آب مبادله کند و سختی آب گرفته شود. رزین‌ها عمدتا زرد یا سفید با ساختار متخلخل هستند که باعث می‌شود تا سطح تماس‌ آن‌ها افزایش پیدا کند.

کاربرد سختی گیر آب چیست؟

از سختی گیر آب در خانه، موتورخانه، استخر، تصفیه‌خانه، کارخانه و صنایع مختلف استفاده می‌شود. این طیف وسیع از کاربردها دلایل متفاوتی دارد. به طور کلی کلسیم و منیزیم برای بدن لازم است اما مقدار بیش از اندازه آن‌ها برای سلامتی انسان خطرناک است. همچنین برای اینکه دقیق‌تر بفهمیم کاربرد سختی گیر آب صنعتی چیست باید بدانیم که یک دلیل اصلی و عمده استفاده از سختی گیر آب در کارخانه‌ها و شرکت‌های صنعتی این است که جهت حفاظت از تجهیزات، تاسیسات، لوله‌ها، بویلرها و پمپ آب‌ها از آن استفاده می‌کنند تا هزینه نگهداری یا تعویض آنان پایین بیاید و بازدهی افزایش پیدا کند. 

سختی آب سبب می‌شود تا لوازم خانگی مثل ماشین لباسشویی، کتری، اتو و غیره دچار مشکل شوند به طوری که نیاز به تعمیرات زودتر و کاهش کارایی آن در بازه زمانی کوتاه رخ می‌دهد. هم‌چنین هر چقدر سختی آب بیشتر باشد در شستشوی لباس، ظروف و غیره باید از مواد شوینده بیشتری مثل صابون استفاده کنید. به همین جهت از سختی گیر آب استفاده می‌شود تا لوازم خانگی طول عمر بیشتری داشته باشند و از محصولات شوینده به میزان کمتری استفاده شود.

همچنین بخوانید: بویلر صنعتی چیست

عملکرد سختی گیر آب صنعتی زرینی چگونه است؟

در چنین سیستم‌هایی رزین‌ها درون محفظه های تحت فشاری ریخته می‌شوند. آب از طریق قسمت بالای سختی گیر وارد می‌شود و از روی دانه‌های رزین عبور داده می‌شود. چون رزین دارای بار منفی است بنابراین عناصر با بار مثبت را جذب می‌کند و سختی آب گرفته می‌شود و از ستون سختی گیر خارج می‌شود.

ظرفیت رزین برای جذب مواد معدنی مقدار مشخصی است، بنابراین در جایی دیگر توان انجام جذب یون‌های مثبت را ندارد و به اشباع می‌رسد. در این مرحله از آب نمک سدیم کلرید جهت احیای مخزن سختی‌ گیر استفاده می‌شود. به این صورت که آب نمک با گذشتن از روی رزین عنصر سدیم با کلسیم و منیزیم جایگزین می‌شود. با این روش آب شور تمام رسوب‌های معدنی را از رزین جدا می‌کند و از لوله تخلیه آنان را خارج می‌سازد تا مخزن سختی گیر احیا شود.

اجزای سختی گیر آب صنعتی

در راستای درک هر چه بیشتر این که سختی گیر آب صنعتی چیست و چگونه عمل می‌کند اجزای استاندارد تشکیل دهنده آن باید عناصر زیر را شامل شود:

  • رزین: اصلی‌ترین عنصر سختی گیر آب صنعتی جهت جدا کردن یون‌ها از آب
  • مخزن اصلی: از جنس فلزی و فایبرگلاس جهت قرار گرفتن رزین و دیگر عناصر
  • شیر: سه نوع متفاوت شیر سولو ولو، شیر پلی اتیلن دستی و شیر پلی اتیلن اتوماتیک برای تنظیم حالت‌های کاری متفاوت
  • سیلیس: جهت قرار گرفتن رزین بر روی آن و جلوگیری از شناور شدن رزین در آب
  • لوله رایزر: جهت منتقل کردن آب سختی گیری شده
  • لوله تخلیه: جهت تخلیه مواد معدنی
  • مخزن نمک: از جنس پلی اتیلن جهت احیای دستگاه سختی گیر
  • نازل‌ها: نزل‌های پخش‌کننده و جمع‌کننده آب
اجزای رزین سختی گیر آب صنعتی

مزایا و معایب استفاده از دستگاه سختی گیر آب صنعتی

مزایای سختی گیر آب صنعتی چیست؟ از مزایای اصلی این دستگاه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • بالا رفتن کیفیت آب با از بین رفتن سختی آن
  • کاهش ورود آلاینده‌ها به داخل تجهیزات و لوله‌ها
  • کاهش هزینه‌ها در نگهداری و تعویض تجهیزات، لوله‌ها و لوازم خانگی و افزایش طول عمر آنان
  • صرفه‌جویی در انرژی
  • استفاده کمتر از مواد شوینده و صابون‌ها
  • جلوگیری از افت فشار لوله‌های آب

معایب سختی گیر آب صنعتی چیست؟ معایب این دستگاه عمدتا شامل موارد زیر می‌شود:

  • هزینه بالا پیاده‌سازی یک سختی گیر رزینی
  • نامناسبی آبیاری برای گیاهات به دلیل وجود اندکی سدیم
  • از بین رفتن مواد معدنی مفید برای بدن در آب (نامناسب برای شرب)
  • از بین رفتن خاصیت رزین با گذشت زمان

سخن آخر

سختی‌گیر یکی از مراحل پیش تصفیه آب صنعتی است که با کاهش و یا حذف سختی آب آن را برای مصارف صنعتی آماده می‌کند. در این مطلب تلاش شد تا اطلاعات جامعی راجع به این که سختی گیر آب صنعتی چیست و پاسخ به سوالات پیرامون آن در دسترس خوانندگان قرار گیرد.

2 دیدگاه برای “سختی‌گیر آب چیست و عملکرد آن چگونه است؟

  1. امین موسایی گفته:

    درود
    هر چند وقت یکبار باید رزین ها به وسیله ی نمک سدیم کلرید احیاء بشه

    • Dr. Zirehpour گفته:

      زمان احیا عدد ثابتی نیست و بستگی به طراحی و ظرفیت سیستم سختی گیر داره و معمولا وقتی که طول سیکل عملیات تکمیل بشه، یا سیستم شروع به نشت سختی در خروجی سیستم سختی گیر کنه عملیات احیا انجام میشه.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *